Калі б дрэвы маглі гаварыць (аповед пра вайну)
У тую далёкую раніцу 22 чэрвеня 1941 года мінская моладзь збіралася ўладкаваць у родным горадзе вялікае свята - адкрыццё зробленага сваімі рукамі прыгожага возера на рацэ Свіслач. Малады парк – хвоі і ліпы, таполі і бярозы, клёны і каштаны – з любоўю высаджаны вакол Камсамольскага возера, толькі пачаў прыжывацца на новым месцы. На тонкіх галінках дрэў яшчэ не вілі гнёзды птушкі, дый схавацца пад імі ад гарачага летняга сонца было немагчыма. Маленькім саджанцам у той час былі патрэбны людскі клопат і догляд. Хоць, галоўнае ў іх ужо было - урадлівая і вільготная зямля ля берага ракі.
У такую цудоўную летнюю раніцу ні дрэвы, ні людзі не маглі прадбачыць, якая страшная бяда зваліцца на гэтую зямлю ўжо праз некалькі гадзін, колькі гора і пакут для ўсіх яна прынясе з сабой. Крывавая бязлітасная вайна дашчэнту разбурыць іх родны горад Мінск, не літуючы нікога і нічога.Чатыры суровыя ваенныя гады маладыя дрэўцы ў парку ля возера будуць уздрыгваць ад грукату гармат, бамбёжак і кулямётных чэргаў. Хто цяпер скажа, колькі дрэў загінула ў горадзе за гады вайны? А тыя, каму пашчасціла выжыць, гэтак жа як і людзі, радаваліся пасляваеннай начной цішыне, чыстаму небу і звонкім птушыным галасам, якія не заглушвае роў танкаў, гудзенне самалётаў і выбухі бомбаў.
Шмат гадоў прайшло з той пары, пастарэла ваеннае пакаленне нашых бацькоў, дзядоў і прадзядаў. А маладыя дрэвы, пасаджаныя ў горадзе перад вайной, памужнелі і адужэлі, ператварыўшыся ў моцных і станістых волатаў з вялікімі разгалістымі кронамі. Яны растуць паўсюль – у парках і скверах, на бульварах нашага горада. Паглядзіце на іх! Вясною пагуляйце побач, палюбуйцеся на іх далікатную зялёную лістоту, на кветкі, адчуйце водар чаромхі, акацыі, яблыні і вішні. Вось і я не магу налюбавацца, гледзячы на стройныя ствалы бяроз і ліп, асін і хвой, клёнаў і таполяў. Колькі ж рознага, добрага і дрэннага, бачылі гэтыя дрэвы на сваім вяку, колькі ўсяго перажылі…
Мая мама…
Перад вайной яна была адной з тых шчаслівых дзяўчынак, якія стваралі парк і Камсамольскае возера. Усё жыццё яна любіла гэтыя месцы, яны сталі ёй па-сапраўднаму роднымі. Нават будучы бабулькай, мама імкнулася толькі сюды, у свой любы парк, на шпацыр. Мае бацька і маці добра ведалі Мінск даваенны і пасляваенны з яго драўлянымі пабудовамі і садамі.
Ішлі гады. Горад пашыраўся, відазмяняўся, перабудоўваўся. З'явіліся новыя кварталы, вуліцы, праспекты. Але людзі заўсёды імкнуліся ажывіць каменныя пабудовы, высаджваючы вакол новабудоўляў кусты і дрэвы, разбіваючы на зялёных газонах прыгожыя кветнікі. Я ўдзячная за гэта тым, каго ўжо няма побач з намі. Хоць, як жа няма, бо іх душэўная цеплыня і прыгажосць жыве ў бярозах і ліпах, у таполях і каштанах, у кветках бэзу і язміну, у бутонах белых руж горада Мінска.
Вось і мая мама разам з бацькам пасадзіла ў двары шматпавярховай хаты каля нашых вокнаў кусты бэзу. Кожны год яна абкапвала іх, даглядала і гадавала. Зараз, калі ўжо няма на свеце маіх дарагіх бацькоў, я любуюся на гэтыя кусты, а вясною ў пару цвіцення далікатны водар бутонаў бэзу напаўняе пакоі.
Заўтра 9 Траўня. Дзень перамогі. Сёлета красавік выдаўся вельмі цёплым. Усе дрэвы і кусты хутка зазелянелі і парасцвіталі. Гарадскія сады апрануты ў белыя карункавыя ўборы. Нядаўна я шпацыравала ў Лошыцкім парку. Побач са старымі дрэвамі, пасаджанымі яшчэ ў канцы дзевятнаццатага стагоддзя багатым панам, раскінуўся вялікі сад. Цяпер у ім цвітуць практычна ўсе пладовыя дрэвы: вішні, яблыні, грушы. Прыгажосць незвычайная!
А ў мяне пад вокнамі ўжо напалову распусціліся белыя і фіялетавыя гронкі бэзу. Не ўзгадаю, каб яны так рана калі-небудзь цвілі. І я падумала - гэта мае мама з татам пасылаюць нам з сынам сваё прывітанне і найлепшыя пажаданні да свята Перамогі. Яны вельмі любілі гэтае свята. Кожны год дзявятага траўня ўся наша сям'я заўсёды збіралася разам. А аднойчы ў год 40-годдзя Перамогі ў ВАВ у гэты дзень, 9 траўня, я прынесла ў нашу хату з радзільнага дома свайго сыночка. Мне здавалася, што дрэвы і кусты, якія за некалькі дзён да таго вельмі хутка апрануліся ў маладую ярка-зялёную лістоту, у гэты дзень радасна віталі мяне і віншавалі з нараджэннем сына. Так, відаць яны, гэтыя мудрыя зямныя стварэнні, любяць нас, людзей, не менш, чым мы іх, і цешацца разам з намі нашаму шчасцю.
Гэты аповед на рускай мове
9.05.12
